Przeznaczenie i status regulacyjny
Materiał edukacyjny przeznaczony dla lekarzy oraz osób odbywających kształcenie podyplomowe. Odwzorowuje tabele i zapisy opublikowane w artykule FIGO staging for gestational trophoblastic neoplasia: 2026 (Ngan i wsp., Int J Gynecol Obstet 2026, DOI 10.1002/ijgo.71229, otwarty dostęp CC BY) i wskazuje ich adresy — numer tabeli, sekcję i stronę. Odwzorowane fragmenty: Tabele 2–7 (s. 3–7) oraz sekcje 3–10 (s. 3–8); paginacja odpowiada wersji online przed nadaniem numeru zeszytu. Dokument źródłowy jest systemem stopniowania i punktacji: nie zawiera schematów leczenia. Treści dotyczące chemioterapii pochodzą z odrębnych publikacji i są w tym materiale oznaczone znacznikiem poza FIGO 2026 wraz ze wskazaniem właściwego źródła. Narzędzie nie generuje rozpoznania, kwalifikacji ani zalecenia terapeutycznego dla indywidualnej pacjentki i nie przetwarza danych identyfikujących — wprowadzone parametry pozostają w pamięci przeglądarki i nie są nigdzie przesyłane. Nie jest wyrobem medycznym w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2017/745 i nie posiada oznakowania CE. Kwalifikacja kliniczna pozostaje wyłącznie po stronie lekarza prowadzącego.
Ciążowa choroba trofoblastyczna (GTD) i ciążowy nowotwór trofoblastyczny (GTN)
Ciążowa choroba trofoblastyczna (GTD) obejmuje grupę zaburzeń wywodzących się z różnych typów komórek trofoblastu łożyska. Klasyfikacja histopatologiczna obejmuje: zaśniad groniasty całkowity (CHM), zaśniad groniasty częściowy (PHM), zaśniad inwazyjny, kosmówczaka (choriocarcinoma), guz trofoblastyczny miejsca łożyskowego (PSTT) oraz nabłonkowy guz trofoblastyczny (ETT).
Około 10–20% pacjentek z zaśniadem groniastym całkowitym ma utrzymujące się podwyższone lub rosnące stężenie hCG po ewakuacji macicy i ostatecznie rozpoznaje się u nich ciążowy nowotwór trofoblastyczny (GTN) — dlatego ciąża zaśniadowa wymaga ścisłego monitorowania hCG po opróżnieniu jamy macicy.
Źródło: Ngan i wsp., FIGO 2026 [1] — sekcja 1, s. 2 · dane o APSN: Kaur i wsp. [4]
Kryteria rozpoznania GTN FIGO 2026 – Tabela 2
Kryteria diagnostyczne oparte na przebiegu hCG zostały doprecyzowane w rewizji 2026:
- Wzrost hCG: zwiększenie stężenia hCG o >10% w trzech kolejnych cotygodniowych pomiarach w okresie ≥2 tygodni (tj. w dniach 1., 7., 14.).
- Plateau hCG: zmiana stężenia hCG (wzrost lub spadek) <10% w czterech pomiarach w okresie ≥3 tygodni (tj. w dniach 1., 7., 14., 21.).
- Rozpoznanie histopatologiczne kosmówczaka ciążowego, PSTT lub ETT — kryteria histopatologiczne zostały w 2026 r. rozszerzone o wyraźne wskazanie tych trzech jednostek jako kwalifikujących do rozpoznania GTN.
Źródło: Ngan i wsp., Tabela 2 [1] — s. 3; sekcja 3, s. 3 · genotypowanie STR: Buza i Hui [8]
Rys historyczny
Na spotkaniu FIGO w 2000 r. przyjęto termin gestational trophoblastic neoplasia (GTN) zastępujący różne wcześniej stosowane określenia obejmujące spektrum pomolowe oraz kosmówczaka, PSTT i ETT. Nienowotworowe czynniki prognostyczne (stężenie hCG w surowicy) zostały włączone do klasycznego stopniowania anatomicznego już w 1991 r. Rewizja 2026, opracowana przez Podkomitet ds. GTN Komitetu ds. Nowotworów Kobiecych FIGO (przewodnicząca: Hextan Y.S. Ngan, pod kierownictwem Sarikapan Wilailak), to pierwsza istotna aktualizacja systemu obowiązującego od 2000 r.
Stopniowanie anatomiczne FIGO dla GTN
| Stopień | Opis |
|---|---|
| I | Guz ściśle ograniczony do trzonu i szyjki macicy 2026: dodano szyjkę |
| II | Guz wykracza poza macicę, ale ograniczony do struktur narządu rodnego (przydatki, pochwa, więzadła szerokie) |
| III | Guz z zajęciem płuc, z lub bez zajęcia narządu rodnego; przerzut do węzła chłonnego poniżej przepony 2026 |
| IV | Wszystkie inne umiejscowienia przerzutów, w tym przerzut do węzła chłonnego powyżej przepony 2026 |
Podstawowe definicje stopni I–IV pozostają koncepcyjnie zbliżone do systemu FIGO 2000, jednak w rewizji 2026 doprecyzowano: dodanie szyjki macicy do stopnia I, więzadeł szerokich do stopnia II oraz włączenie statusu węzłów chłonnych do stopni III/IV.
Brzmienie stopnia IV odwzorowano dosłownie za Tabelą 4. Wcześniejsze wydania tego materiału uzupełniały ten wiersz przykładową listą lokalizacji („mózg, wątroba, nerka, przewód pokarmowy”); listy tej nie ma w Tabeli 4 i została usunięta. Wymienione narządy występują natomiast w Tabeli 5 jako umiejscowienia przerzutów punktowane w skali ryzyka — to odrębna tabela o innym przeznaczeniu.
Źródło: Ngan i wsp., Tabela 4 [1] — s. 4; sekcja 5, s. 4–5
Nowość: klasyfikacja zajęcia węzłów chłonnych FIGO 2026
- Przerzut do węzła chłonnego poniżej przepony → klasyfikowany jako stopień III (np. zapis: „III LN r").
- Przerzut do węzła chłonnego powyżej przepony → klasyfikowany jako stopień IV.
- Przy zajęciu węzłów chłonnych dodaje się notację „r" (rozpoznanie obrazowe, radiologiczne) lub „p" (potwierdzenie patomorfologiczne), wskazującą metodę, na podstawie której przypadek zaklasyfikowano do danego stopnia.
- Próg wielkości węzła: krótsza oś węzła chłonnego ≥10 mm na badaniu obrazowym definiuje przerzut i służy do liczenia liczby ocenianych, prawdopodobnie zajętych węzłów.
Notacja LN r/p wzorowana na zasadach stopniowania innych nowotworów ginekologicznych, np. raka endometrium — źródło: Ngan i wsp. [1] — Tabela 4 (przypis), s. 4 oraz sekcja 5, s. 5, por. Berek i wsp. [7]
Kalkulator zmodyfikowanej skali ryzyka WHO/FIGO
Skala opiera się na siedmiu czynnikach prognostycznych (Tabela 5, s. 5). Suma punktów wskazuje wiersz klasyfikacji ryzyka w Tabeli 6 (s. 6). Zestaw czynników i ich punktacja pozostają w większości niezmienione względem systemu 2000 — usunięto natomiast czynnik „wcześniejsza nieskuteczna chemioterapia" 2026, a progi klasyfikacji ryzyka uległy zmianie (patrz zakładka „Co zmieniło się w 2026?").
Macica nie jest liczona jako miejsce przerzutu; ektopowy kosmówczak ciążowy traktuje się jako guz pierwotny. Do pomiaru wielkości guza nie należy używać CT (ograniczony kontrast tkanek miękkich) — właściwe metody to USG z Dopplerem, MRI lub ocena patomorfologiczna. Umiejscowienia przerzutów spoza powyższej listy nie zwiększają punktacji, ale należy je traktować jako chorobę wysokiego ryzyka.
Wybór stopnia służy wyłącznie dokumentacji („stopień : wynik") — sam stopień anatomiczny nie wchodzi w skład sumy punktowej skali ryzyka (poza notacją LN r/p przy zajęciu węzłów chłonnych, patrz zakładka „Stopniowanie FIGO"). Pełne definicje: Ngan i wsp., Tabela 4 [1] — s. 4.
Zaznacz, jeśli dotyczy — mogą one uzasadniać rozważenie chemioterapii wielolekowej jako leczenia pierwszego rzutu, mimo formalnie niskiego wyniku punktowego (5–6).
Źródło dodatkowych czynników ryzyka: Ngan i wsp. [1], Lok i wsp. [5], Braga i wsp. [9]
Jedyne działanie wykonywane na danych to zsumowanie punktów przypisanych wybranym pozycjom w Tabeli 5 (s. 5). Narzędzie nie wylicza dawek, nie wyznacza terminów i nie dobiera schematu leczenia. Wynik poniżej wskazuje wiersz Tabeli 6 odpowiadający tej sumie.
Materiał odwzorowuje treść dokumentu źródłowego. Suma punktów i przypisany jej wiersz Tabeli 6 nie stanowią rozpoznania ani zalecenia dla indywidualnej pacjentki. Kwalifikacja kliniczna pozostaje wyłącznie po stronie lekarza prowadzącego.
Progi klasyfikacji ryzyka FIGO 2026 – Tabela 6
Tabela 6 dokumentu źródłowego zawiera wyłącznie trzy wiersze i nie zawiera kolumny z postępowaniem. Poniżej odwzorowanie jej pełnej treści.
| Grupa ryzyka |
|---|
| 0–6: niskie ryzyko |
| 7–12: wysokie ryzyko |
| ≥ 13: ryzyko bardzo wysokie (ultra-high risk) |
- Grupa niskiego ryzyka (0–6). Wyniki 5 i 6 są opisane jako związane z wyższym odsetkiem chemiooporności. Wprowadzenie dodatkowej grupy ryzyka pośredniego ani zmiana obecnej wartości odcięcia nie są obecnie rekomendowane. Pacjentki z wynikiem 5 lub 6 w połączeniu z dodatkowymi czynnikami ryzyka mogą odnieść korzyść z chemioterapii wielolekowej jako leczenia pierwszego rzutu (trzy czynniki — patrz kalkulator powyżej).
- Grupa wysokiego ryzyka (7–12). Dokumentacja i zapis stopnia oraz wyniku pozostają niezmienione, to jest „stopień : wynik”.
- Ryzyko bardzo wysokie (≥ 13). Nowa kategoria wprowadzona w rewizji 2026. Pacjentki w tej grupie mają gorsze rokowanie, a zastosowanie chemioterapii indukcyjnej wykazano jako zmniejszające śmiertelność.
Źródło: Ngan i wsp., Tabela 6 [1] — s. 6; sekcja 7, s. 6 · chemioterapia indukcyjna: Alifrangis i wsp. [10]
Nowe stopniowanie FIGO dla PSTT/ETT FIGO 2026 – Tabela 7
Guz trofoblastyczny miejsca łożyskowego (PSTT) i nabłonkowy guz trofoblastyczny (ETT) wykazują odmienne od pozostałych postaci GTN zachowanie biologiczne (skłonność do naciekania miejscowego, a nie do szerokiego rozsiewu przerzutowego). Do rewizji 2026 nie istniał dla nich formalny, dedykowany system stopniowania FIGO — jest to jedna z kluczowych nowości tej rewizji.
- Stopniowanie oparte na tych samych czterech stopniach anatomicznych co w GTN (I–IV), ale bez zastosowania zmodyfikowanej skali punktowej WHO/FIGO — skala punktowa nie jest używana dla PSTT/ETT.
- Zamiast wyniku punktowego, dla stopni I–III dodaje się jeden kliniczny czynnik rokowniczy: odstęp od poprzedzającej ciąży.
- Notacja: stopień : GP (dobry czynnik rokowniczy) lub stopień : PP (zły czynnik rokowniczy) dla stopni I–III. Wszystkie przypadki stopnia IV mają rokowanie złe (bez dodatkowej notacji GP/PP).
- Notacja LN „r"/„p" (opisana w zakładce „Stopniowanie FIGO") obowiązuje analogicznie dla węzłów chłonnych.
| Stopień FIGO | Opis |
|---|---|
| I | Guz ściśle ograniczony do trzonu i szyjki macicy Dobry czynnik rokowniczy (GP): odstęp <48 mies. od poprzedniej ciąży · Zły czynnik rokowniczy (PP): odstęp ≥48 mies. |
| II | Guz wykracza poza macicę, ale ograniczony do struktur narządu rodnego (przydatki, pochwa, więzadła szerokie) GP: <48 mies. · PP: ≥48 mies. |
| III | Guz z zajęciem płuc, z lub bez zajęcia narządu rodnego; przerzut do węzła chłonnego poniżej przepony GP: <48 mies. · PP: ≥48 mies. |
| IV | Wszystkie inne umiejscowienia przerzutów, w tym przerzut do węzła chłonnego powyżej przepony — zawsze rokowanie złe |
- Stopień IV choroby oraz odstęp od poprzedzającej ciąży ≥48 miesięcy to dwa najważniejsze niekorzystne czynniki rokownicze zidentyfikowane dla PSTT/ETT.
- Jeśli w wywiadzie stwierdza się więcej niż jedną poprzedzającą ciążę, a genotypowanie STR jest niedostępne — za ciążę indeksową przyjmuje się najbardziej niedawną ciążę (łącznie z ciążą obecną), analogicznie jak w GTN.
- Genotypowanie STR, tam gdzie dostępne, może pomóc zidentyfikować ciążę indeksową w celu prawidłowej oceny odstępu.
- Dane o wpływie przerzutów węzłowych na rokowanie w PSTT/ETT są ograniczone, ale — podobnie jak w innych postaciach GTN — przerzuty węzłowe poniżej przepony wiążą się z lepszym rokowaniem niż powyżej przepony (stąd odpowiednio stopień III i IV). Chirurgiczne stopniowanie węzłowe nie jest zalecane.
Ze względu na rzadkość PSTT/ETT oraz odmienną biologię, kwalifikacja do leczenia (histerektomia z limfadenektomią miedniczną/zaotrzewnową w chorobie nieprzerzutowej, chemioterapia wielolekowa przy przerzutach) powinna odbywać się w ośrodku referencyjnym z doświadczeniem w ciążowej chorobie trofoblastycznej. Do stopniowania miejscowego obowiązkowe jest MRI miednicy ze wzmocnieniem kontrastowym (patrz zakładka „Diagnostyka obrazowa").
Źródło: Ngan i wsp., Tabela 7 [1] · czynniki rokownicze: Schmid i wsp. [12], Frijstein i wsp. [13]
Postępowanie w zależności od kategorii ryzyka poza FIGO 2026
Niskie ryzyko (stopień I–III, wynik 0–6)
- Chemioterapia jednolekowa: metotreksat (MTX, +/- kwas folinowy) lub aktynomycyna D.
- Ryzyko oporności na leczenie pierwszego rzutu rośnie wraz ze wzrostem wyniku punktowego w obrębie grupy niskiego ryzyka (zwłaszcza wynik 5–6).
- Przy dodatkowych czynnikach ryzyka (patrz zakładka „Kalkulator ryzyka") — rozważyć chemioterapię wielolekową jako leczenie pierwszego rzutu, mimo wyniku 5–6 2026.
- Przeżycie całkowite zbliżone do 100%.
Wysokie ryzyko (stopień II–III wynik ≥7, oraz stopień IV)
- Chemioterapia wielolekowa — standardowo EMA-CO (etopozyd, metotreksat, aktynomycyna D naprzemiennie z cyklofosfamidem i winkrystyną).
- W wybranych przypadkach leczenie skojarzone z chirurgią (usunięcie opornych ognisk choroby) lub radioterapią (przerzuty do mózgu).
- Przeżycie ok. 90%.
Źródło: Ngan i wsp., 2025 update [3]
Ryzyko bardzo wysokie / ultra-high-risk (wynik ≥13) 2026
- Sekcja 7.3 dokumentu źródłowego (s. 6) podaje, że w tej grupie wykazano zmniejszenie śmiertelności po zastosowaniu chemioterapii indukcyjnej; nie precyzuje schematu ani dawek. Schemat niskodawkowego etopozydu z cisplatyną pochodzi z pracy Alifrangis i wsp. poza FIGO 2026
- Ścisła kwalifikacja i prowadzenie w ośrodku referencyjnym GTD.
Źródło: Ngan i wsp. [1], Alifrangis i wsp. [10]
Badania obrazowe w GTN FIGO 2026 – Tabela 3
Wybór metody obrazowania zależy od przewidywanego ryzyka i dostępności metod. Ponieważ GTN może podwoić objętość w ciągu 24–48 godzin u części pacjentek, badania obrazowe należy wykonywać możliwie blisko planowanego rozpoczęcia chemioterapii lub leczenia operacyjnego.
| Obszar | Zalecane badania |
|---|---|
| Miednica | USG z Dopplerem lub MRI, w zależności od ryzyka i dostępności |
| Jama brzuszna | CT, MRI lub USG, w zależności od ryzyka i dostępności |
| Klatka piersiowa | CT klatki piersiowej i RTG (CXR) — do rozpoznania przerzutów do płuc i liczenia ich liczby dla wyniku punktowego. Liczą się wyłącznie zmiany ≥1 cm |
- Zalecane: RTG klatki piersiowej (CXR) oraz USG miednicy z Dopplerem lub MRI.
- Do oceny wielkości guza w obrębie macicy USG z Dopplerem jest zwykle wystarczające do pomiaru maksymalnego wymiaru guza. Objętość lub całkowity rozmiar macicy nie wchodzą do skali punktowej FIGO — należy uwzględnić możliwą obecność skrzepów, które mogą zafałszować ocenę guza.
- CT miednicy nie jest zalecane do pomiaru wielkości guza — ograniczony kontrast tkanek miękkich utrudnia odróżnienie tkanki nowotworowej od skrzepu lub ściany macicy.
- MRI może być użyte do oceny choroby w miednicy — zapewnia najwyższą dokładność, ale zwykle nie jest wymagane w chorobie pomolowej niskiego ryzyka.
- CT klatki piersiowej wskazane, jeśli przerzuty do płuc zostały stwierdzone lub są podejrzewane na CXR. Do skali punktowej liczą się wyłącznie zmiany >1 cm. Jeśli przerzuty do płuc ≥1 cm zostaną wykryte na CXR lub CT klatki piersiowej — zalecane jest dodatkowo MRI mózgu wraz z CT lub MRI jamy brzusznej w celu oceny innych możliwych ognisk przerzutowych. Mikroprzerzuty płucne nie wpływają na wyniki leczenia i nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu stopnia lub wyniku punktowego.
- PET-CT nie powinno być wykonywane rutynowo, ale może być rozważone u pacjentek z chorobą wysokiego ryzyka.
- Przy bardzo wysokim stężeniu hCG (np. >400 000 mIU/ml) ryzyko przerzutów w innych lokalizacjach jest zwiększone, nawet przy braku zmian na CXR — warto rozważyć dodatkowe obrazowanie.
- U pacjentek z podejrzeniem choroby wysokiego ryzyka oraz u każdej pacjentki z rozpoznaniem kosmówczaka ciążowego — konieczna szersza diagnostyka: MRI mózgu i miednicy ze wzmocnieniem kontrastowym oraz CT klatki piersiowej i jamy brzusznej.
- USG jamy brzusznej może mieć rolę w ośrodkach o ograniczonych zasobach, ale jest niewystarczające do oceny przerzutów do wątroby w celach stopniowania. CT ze wzmocnieniem kontrastowym powinno być metodą pierwszego wyboru dla wykrywania przerzutów do wątroby; MRI (najlepiej z kontrastem dożylnym) zarezerwowane jako metoda rozwiązywania problemów przy przeciwwskazaniach do kontrastu CT.
- MRI jest preferowaną metodą oceny mózgu. CT mózgu należy zarezerwować dla sytuacji nagłych, gdy MRI nie jest natychmiast dostępne.
Dla stopniowania PSTT/ETT obowiązkowe jest MRI miednicy ze wzmocnieniem kontrastowym — dla dokładnej oceny zajęcia mięśnia macicy i przymacicz, z uwagi na skłonność tych guzów do naciekania miejscowego, a nie szerokiego rozsiewu przerzutowego. USG i CT są niewystarczające do stopniowania miejscowego tych nowotworów.
Źródło: Ngan i wsp., Tabela 3 [1], Lok i wsp. [5], Jiang i wsp. [6]
Podsumowanie zmian FIGO 2026 względem systemu 2000
Poniższe zestawienie ułatwia szybką orientację, co dokładnie zmienił Podkomitet ds. GTN FIGO w rewizji 2026, opublikowanej przez Ngan i wsp. w International Journal of Gynecology & Obstetrics [1].
| Element | Zmiana |
|---|---|
| Kryteria rozpoznania GTN | Doprecyzowano definicje wzrostu i plateau hCG (konkretne dni pomiarów); usunięto kryterium „hCG podwyższone ≥6 miesięcy"; rozszerzono kryteria histopatologiczne o wyraźne wskazanie kosmówczaka ciążowego/PSTT/ETT |
| Stopniowanie anatomiczne I–IV | Zakres stopni bez zmian, ale doprecyzowano: dodano szyjkę macicy do stopnia I, więzadła szerokie do stopnia II |
| Węzły chłonne | Nowość: włączono status węzłów chłonnych do stopniowania — notacja „r"/„p", próg ≥10 mm (krótsza oś), przypisanie do stopnia III (poniżej przepony) lub IV (powyżej przepony); chirurgiczne stopniowanie węzłowe nierekomendowane |
| Skala ryzyka WHO/FIGO | Usunięto czynnik „wcześniejsza nieskuteczna chemioterapia" — pozostało 7 czynników prognostycznych (wcześniej 8); punktacja pozostałych czynników bez zmian |
| Progi klasyfikacji ryzyka | Nowość: formalnie wyodrębniona kategoria ultra-high-risk (≥13 pkt); doprecyzowano postępowanie przy wyniku granicznym 5–6 z dodatkowymi czynnikami ryzyka; nie wprowadzono dodatkowej grupy pośredniego ryzyka mimo takich propozycji |
| PSTT/ETT | Nowość: odrębne stopniowanie FIGO — te same stopnie I–IV, ale bez skali punktowej; dla stopni I–III dodano notację GP/PP wg odstępu od poprzedniej ciąży (<48 vs. ≥48 miesięcy); stopień IV = zawsze rokowanie złe |
| Genotypowanie STR | Rekomendowane tam, gdzie dostępne, do różnicowania kosmówczaka ciążowego/pozaciążowego oraz identyfikacji ciąży indeksowej (w GTN i w PSTT/ETT) |
| Obrazowanie | Doprecyzowano zalecane metody wg ryzyka i dostępności; dodano rolę PET-CT (nie rutynowo), próg hCG >400 000 mIU/ml sugerujący dodatkowe obrazowanie, oraz zalecenie wykonywania badań blisko startu leczenia (podwojenie objętości w 24–48 h) |
Bibliografia
Główne źródło tego materiału to pełny tekst artykułu źródłowego (open access, licencja CC BY). Kliknij dowolny odnośnik przy tabeli lub twierdzeniu w treści, aby przejść tutaj do właściwej pozycji.
| Tabela | Treść | Strona |
|---|---|---|
| Tabela 1 | Skład podkomitetu ds. rewizji stopniowania GTN | 2 |
| Tabela 2 | Kryteria rozpoznania GTN 2026 | 3 |
| Tabela 3 | Badania obrazowe w GTN 2026 | 3 |
| Tabela 4 | Stopniowanie anatomiczne FIGO dla GTN 2026 | 4 |
| Tabela 5 | Zmodyfikowana skala ryzyka WHO/FIGO 2026 | 5 |
| Tabela 6 | Klasyfikacja grup ryzyka GTN 2026 | 6 |
| Tabela 7 | Stopniowanie FIGO dla PSTT/ETT 2026 | 7 |
Historia wersji
overflow-wrap:anywhere w komórkach powodowała, że minimalna szerokość kolumny wyliczana przez przeglądarkę odpowiadała pojedynczemu znakowi — algorytm automatycznego układu tabeli zwężał wówczas kolumny o krótkich nagłówkach i łamał wyrazy w przypadkowym miejscu („Charakt / er”) nawet na szerokim ekranie. Zastąpiono ją wartością break-word, która nie wpływa na wyliczanie rozmiaru min-content, wraz z word-break:normal; kolumna nie może już być węższa niż najdłuższy wyraz nagłówka. Agresywne łamanie zachowano wyłącznie dla ciągów nierozdzielnych — odnośników, identyfikatorów DOI i tekstu monospace. Tabelom w kontenerze przewijanym nadano minimalną szerokość 640 px (560 px poniżej 520 px szerokości okna), dzięki czemu na wąskim ekranie tabela przewija się poziomo zamiast ulegać zgnieceniu. Zmiana wyłącznie prezentacyjna — nie modyfikuje treści merytorycznej ani logiki obliczeń..shell miał overflow:hidden, a przodek z tą deklaracją staje się dla elementu position:sticky najbliższym kontenerem przewijania — ponieważ sam się nie przewija, przyklejanie nigdy nie następowało. Zastąpiono ją overflow:clip, która przycina zaokrąglone rogi, ale kontenera przewijania nie tworzy; hidden pozostawiono jako zapas dla starszych przeglądarek. Pasek zakładek poniżej 560 px zmieniono z siatki dwukolumnowej, której wysokość rosła liniowo z liczbą zakładek, na jednowierszowy pasek przewijany poziomo; kliknięcie zakładki dosuwa pasek tak, by aktywny przycisk był widoczny. Pola dotykowe zakładek zwiększono do 40 px wysokości. Na urządzeniach wskazujących pasek otrzymał widoczny wąski uchwyt przewijania, przeciąganie kursorem z progiem 4 px i tłumieniem kliknięcia po przeciągnięciu oraz przewijanie kółkiem myszy, przechwytywane wyłącznie wtedy, gdy pasek ma rezerwę przewijania. Pola formularza otrzymały poniżej 640 px rozmiar czcionki 16 px — Safari na iOS przybliża widok przy ustawieniu ostrości na polu o mniejszej czcionce, zmuszając do ręcznego oddalania po każdym wyborze. Klauzula prawna w stopce poniżej 520 px jest wyrównana do lewej zamiast justowana, co usuwa szerokie „rzeki” odstępów na wąskiej kolumnie. Tabele przewijane poziomo sygnalizują możliwość przesunięcia cieniem gradientowym przy prawej krawędzi, znikającym po dojściu do końca przewijania..shell usunięto właściwość overflow w całości, ponieważ każda wartość inna niż visible czyni ten element kontenerem przewijania lub kontekstem przycinania dla potomków, co unieważnia position:sticky; narożniki zaokrąglają samodzielnie header.top i footer.app-footer. Skrypt przy starcie przechodzi ponadto łańcuch przodków i w każdym, który ma overflow-x:hidden, zamienia tę wartość na overflow-x:clip, co przywraca przyklejanie po osadzeniu na stronie. Obsługa myszą: pasek zakładek otrzymał widoczny wąski uchwyt przewijania na urządzeniach wskazujących, przeciąganie kursorem z progiem 4 px i tłumieniem kliknięcia po przeciągnięciu oraz przewijanie kółkiem, przechwytywane wyłącznie przy istniejącej rezerwie przewijania. Strzałki nawigacyjne: w tabelach okrągłe wskaźniki o średnicy 21 px z grotem 12 px i tłem rgba(191,214,230,0.35), przy samych krawędziach ramki przewijanej, widoczne tylko po stronie, w którą można przesunąć; w pasku zakładek biały grot bez tła, umieszczony w pasie dopełnienia nad etykietami, bez zwiększania wysokości paska. Dodano także lewy cień gradientowy tabel, symetryczny do prawego.#3A6D9A zamiast turkusu, przez nową zmienną --tab-active. Stopka: jasne tło --bg, kreska oddzielająca u góry, zaokrąglone dolne narożniki, wyrównanie do prawej, krój IBM Plex Mono 0,64 rem; klauzula prawna zachowuje krój tekstowy i wyrównanie do lewej, ponieważ monospace czyta się dobrze w jednej linijce, ale nie w kilkuzdaniowym akapicie. Dodano linię zamykającą „Materiały edukacyjne | © 2026 Antoni Sierant" w brzmieniu portalu, oddzieloną cienką kreską. Znak wodny nagłówka: element ::before z grafiką osadzoną jako dane base64, szerokość 210 px, krycie 15%, wysunięty poza prawą krawędź, zwężany do 140 px poniżej 640 px szerokości okna; nagłówek otrzymał position:relative, a jego zawartość z-index, bo element pozycjonowany maluje się nad treścią w normalnym przepływie. Margines zewnętrzny: poniżej 820 px szerokości okna ramka odsuwa się od krawędzi ekranu o 6 px. Zastosowano margines, nie dopełnienie jak w portalu — tam korzeń jest przezroczysty, a tło niesie wewnętrzny .shell, tutaj tło leży na samym korzeniu, więc dopełnienie wcięłoby jedynie treść..subsection-header oraz nagłówki trzeciego stopnia w kartach zachowały turkus --accent, podczas gdy aktywna zakładka przeszła na błękit — w jednym dokumencie występowały więc dwie barwy wyróżnienia. Oba elementy korzystają teraz ze zmiennej --tab-active, czyli błękitu #3A6D9A, tego samego, którym portal oznacza sekcję ginekologiczną. Turkus pozostaje barwą odnośników i elementów pomocniczych. Tekst stopki. Ujednolicenie objęło stopkę krojem monospace i wyrównaniem do prawej, co jest właściwe dla jednowierszowej stopki portalu, ale nie dla kilkuzdaniowego tekstu informacyjnego. Tekst stopki wraca do kroju Inter i wyrównania obustronnego; krój monospace i wyrównanie do prawej zachowuje wyłącznie linia zamykająca z notą o prawach autorskich.#9FB6CB na --muted, kreskę oddzielającą z półprzezroczystej bieli na --border. Na jasnym tle kreska była niewidoczna, a tekst słabo czytelny.@media print, którego narzędzie dotąd nie miało: wydruk gubił pasek zakładek i drukował wyłącznie panel otwarty na ekranie, a granatowy nagłówek ze znakiem wodnym zużywał toner bez potrzeby. Reguła ukrywa pasek zakładek i elementy sterujące, rozwija wszystkie panele (każdy od nowej strony), odwraca nagłówek na biel z granatową kreską, wygasza znak wodny, zdejmuje ograniczenie min-width i otoczki przewijania z tabel oraz zabezpiecza karty i tabele przed łamaniem między stronami.position:sticky), blok przewija się pod nim wraz z treścią. Skorygowano marginesy: dolny zniesiono do zera, bo odstęp zapewnia teraz górny margines pierwszej karty w panelu, a górny ustawiono na 18 px (14 px poniżej 820 px szerokości okna). Zmiana wyłącznie w układzie — treść bloku bez zmian.top hdr i układ wzorcowy, a pasek „Wersja testowa" usunięto z treści — dokłada go strona z manifestu. Stopkę usunięto, a wykaz odwzorowanych fragmentów wraz z zastrzeżeniem o paginacji wersji online przeniesiono do bloku przeznaczenia; stopka jest przy wbudowaniu usuwana, więc adres źródłowy wymagany regułą R5 kanonu MDR musiał trafić w miejsce, które przetrwa wstrzyknięcie. Pełne dane bibliograficzne pozostają w zakładce „Bibliografia", która jest częścią treści. Selektor przełącznika zakładek zawężono z nav.tabs button do nav.tabs button.tabbtn. Blok widoku mobilnego dokłada do paska dwa przyciski strzałek przewijania, które są potomkami nav.tabs; przy obecnej kolejności wykonania nie powoduje to usterki, bo lista przycisków powstaje przed ich dodaniem, ale zależność od kolejności jest krucha, a przy dwóch narzędziach na jednej podstronie szerszy selektor obejmowałby także zakładki sąsiada. Skrypt zamknięto w funkcji natychmiastowej z 'use strict'; funkcja gotoBib, wywoływana z atrybutów onclick w treści, jest jawnie eksportowana do zakresu globalnego.algorytm_nietrzymanie_moczu). Blok „Przeznaczenie i status regulacyjny” przekształcono ze statycznego kontenera div.purpose-box w element zwijany details.purpose-box z nagłówkiem summary i kontenerem treści div.purpose-body. Blok pozostaje domyślnie zwinięty, ale zachowuje dotychczasowe położenie — jest rodzeństwem paska zakładek i kontenera treści, poza wszystkimi panelami — więc wymóg kanonu MDR dotyczący stałej widoczności deklaracji przeznaczenia jest zachowany niezależnie od wybranej zakładki. Przy wydruku blok rozwija się przymusowo regułą @media print, a znacznik rozwinięcia znika, więc deklaracja przeznaczenia trafia na wydruk w całości. Treść bloku pozostała bez zmian — przekształcenie dotyczy wyłącznie warstwy prezentacji. Nagłówek i stopka odpowiadały już wzorcowi i nie wymagały zmian.